Δευκαλίωνας

Διατροφή-Υγεία-Αυτονομία-Επιβίωση

Τύφη


Tο φυτό που συχνά ονομάζεται στην Ελλάδα Τύφη (ψαθί ή ψάθα ή ράπη ή ρένα ή σάζια ή παπύρι ή ραγάζι)

ΠΡΟΣΟΧΗ!!! Επειδή η τύφη έχει την ιδιότητα να απορροφάει βαρέα μέταλλα και διάφορους άλλους ρύπους καλό είναι να μην συλλέγουμε φυτά κοντά σε δρόμους ή από βάλτη ή έλη που υπάρχει υπόνοια μόλυνσης απο παρακείμενες βιομηχανίες.

Eίναι από τα πιο κοινά φυτά σε σημεία που έχει νερό, θεωρείται το πιο κατάλληλο για τις λίμνες αφού παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην βελτίωση της ποιότητας του νερού, πέρα από το γεγονός ότι είναι και όμορφο. Χρησιμοποιείται σε τεχνικές λίμνες για τον βιολογικό καθαρισμό του νερού που γίνεται σε συνεργασία της ψάθας με βακτηρίδια, αλλά και από το γεγονός ότι αναπτύσσεται πολύ γρήγορα και πολλαπλασιάζεται εκτός των σπορίων του και με παραφυάδες..

Το γένος περιλαμβάνει 9 είδη ελοχαρών, ποωδών και πολυετών φυτών από τα οποία στην Ελλάδα είναι πιο συνηθισμένα η πλατύφυλλος (latifolia) τύφη και η στενόφυλλος (angustifolia ή angustata) .

Τα δύο είδη ξεχωρίζουν σχετικά ευκολα..ή μεν πλατύφυλλος έχει πιο πλατιά φύλλα ενώ η angustifolia πιο στενά και σκούρα που συνήθως εξέχουν κατα πολύ πάνω απ το ανθοφόρο στέλεχος στο οποίο επιπλέον ξεχωρίζουν χαρακτηριστικά τα θηλυκά (κάτω) και τα αρσενικά άνθη (πάνω) με ένα κενό περίπου 3 εκ.

Αποτελεί ιδανικό μέσο καθαρισμού του νερού αφού τα βακτηρίδια που ζούνε στα φύλλα του φυτού μπορούν να τo καθαρίζουν .Φυτρώνει σε εύτροφα γλυκά νερά, εκεί δηλαδή που υπάρχει πολλή οργανική ύλη συνήθως μαζί με αγριοκάλαμα (Phragmites australis),νεροκάλαμα (Phragmites communis) και καλάμια (Arundo donax)ή ακόμη και σε συστάδες από παραποτάμια δένδρα, όπως σκλήθρα, φράξοι, φτελιές, ιτιές, λεύκες και πλατάνια.

Φτάνει σε ύψος από 1 μέχρι και 2,5 μέτρα κάποια είδη, ανάλογα με τις συνθήκες και το υπόστρωμα. Τα φύλλα έχουν πλάτος περίπου 2 cm αλλά μεγάλο μήκος, μέχρι και 2 μέτρα. Από τον Ιούνιο μέχρι τον Αύγουστο ανθίζουν. Το καφέ μέρος του άνθους αποτελεί το θηλυκό μέρος της ταξιανθίας και στο ξυλώδες μέρος στην άκρη του άνθους αναπτύσσονται τα αρσενικά άνθη. Είναι πολύ χαρακτηριστικό το άνθος τους. Πάνω σε μια σκληρή βέργα μεγάλου μήκους αναπτύσσεται ένα κομμάτι μήκους 20 cm που έχει κυλινδρικό σχήμα, σαν πούρο!! Πριν κάποια χρόνια ήταν συνήθεια να τα κόβουν και να τα βάφουν με διάφορα χρώματα για διακοσμητικούς λόγους.
Προτιμά στάσιμα νερά ή με αργή ροή πλούσια σε θρεπτικές ουσίες και φυτρώνει σε βάθος μέχρι και τα 2 μέτρα. Οι ρίζες του είναι χοντρές και έρπουν με αποτέλεσμα πολλές φορές να κόβουν την ροή του νερού αφού δημιουργούν μια μάζα σαν τοίχο. Σε άλλες εποχές, πιο δύσκολες, οι ρίζες χρησίμευαν σαν τροφή για γουρούνια, αλλά και με μια επεξεργασία τις μετέτρεπαν σε ένα είδος αλεύρου. Τα φύλλα ακόμα και τώρα χρησιμοποιούνται για να σκεπάζουν χώρους, ακόμα και αποθήκες.Επίσης οι τρυφεροί του βλαστοί αποτελούν σημαντική τροφή για υδρόβια πουλιά όπως οι νερόκοτες και οι φαλαρίδες. Παλιότερα αξιοποιούνταν ως άχυρα για διατροφή ζώων αλλά κυρίως για την κατασκευή ψάθινων ειδών.

***(Με την λέξη βούρλο στην Ελλάδα ονομάζουμε και ένα άλλο φυτό που δεν πρέπει να συγχέεται με την τύφη.Είναι το Juncus maritimus ή βούρλο της θάλασσας που φυτρώνει σε αλμυρόβαλτους,αμμοθίνες και λιμνοθάλασσες).

Η ΤΥΦΗ ΩΣ ΑΓΡΙΟ ΦΑΓΩΣΙΜΟ

Στις αρχές της άνοιξης οι νεαροί βλαστοί και στελέχη του φυτού μπορούν να καταναλωθούν ωμά ή μαγειρεμένα.Τα κεφάλια των ανθών στα τέλη της άνοιξης μπορούν να ξεφλουδιστούν όπως το καλαμπόκι και να γίνουν βραστά – στην πραγματικότητα έχουν μια σχεδόν καλαμπόκισια γεύση, πολύ νόστιμη.Το καλοκαίρι, το καφέ-πορτοκαλί γυρεοφόρα τμήματα μπορούν να καταναλωθούν ωμά ή αποξηραμένα ή να γινουν αλεύρι. Το φθινόπωρο είναι η καλύτερη στιγμή για να συλλέξουμε τους βολβούς που έχουν σχήμα κέρατου και να καταναλωθούν ωμοί ή ψητοί. Και το χειμώνα, τα ριζώματα είναι γεμάτα από άμυλο το οποίο μπορεί να εξαχθεί,να διαλυθεί στο νερό, να σουρωθεί και τελικά αποξηραμένο να δώσει αλεύρι που η ποιότητα του είναι εφάμιλλη αυτής του σιταριού!

1. Αναγνώριση και συλλογή του φυτού

Επειδή όλες οι εργασίες γίνονται κατά την διάρκεια του φθινοπώρου ή αρχές χειμώνα καλό θα ήταν να προσέξουμε την ένδυση και προπάντων την υπόδηση μας αφού θα χρειαστεί να τσαλαβουτήσουμε στα νερά ενδεχομένως για να συλλέξουμε το φυτό. Είναι πολύ ευκολα αναγνωρίσιμο αφού το θηλυκό μέρος του άνθους όπως είπαμε μοιάζει με πούρο ή hot-dog περασμένο σε βέργα! Μπορεί να δείτε αυτό το καφέ κομμάτι να έχει αρχίσει να χνουδιάζει και να σκορπάει στον αέρα δείγμα πως έγινε η γονιμοποίηση. Εδώ να προσθέσουμε πως τα χνούδια αυτά μπορού να μας δώσει χαρτί ή να χρησιμοποιηθούν ως προσάνναμα.

2. Εξαγωγή των ριζωμάτων

Αφού βρείτε μια πλούσια και επαρκή συστάδα του φυτού επιχειρήστε να βγάλετε τα ριζώματα. Θα δείτε πως είναι αρκετά δύσκολο να γίνει αυτό απλά τραβώντας το φυτό απ’ το κύριο στελεχό τους. Το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι να χαλαρώσετε πρώτα τα ριζώματα πριν τα τραβήξετε έξω.

Για να το κάνετε αυτό, κατεβάστε το χέρι σας κάτω από το μίσχο του φυτού μέχρι να φτάσετε στη βάση. Στη συνέχεια, θα φτάσετε κάτω από τη βάση, σχεδόν μέσα στη λάσπη μέχρι να μπορείτε να αισθανθείτε ένα από τα ριζώματα να στρέφονται κάπως προς τα έξω. Εδώ είναι όπου θα τραβήξετε και θα σπρώξετε το ρίζωμα μέχρι να χαλαρώσει λίγο. Κάντε αυτό και στην άλλη πλευρά και στη συνέχεια αρπάξτε τη βάση του στελέχους και τραβήξτε! Θα πρέπει να έχετε βγάλει έτσι ένα καλό κομμάτι ριζώματος από κάθε πλευρά της βάσης.

3. Χωρίστε τα ριζώματα από το στέλεχος

Απλά κόψτε το στέλεχος ώστε να μείνουν μόνο τα ριζώματα.Λάβετε υπόψη ότι υπάρχουν φαγώσιμοι βολβοί (οι απαρχές της ανάπτυξης του επόμενου έτους) κοντά στη βάση οι οποίοι επίσης είναι μια καλή πηγή τροφής. Τέλος επειδή είναι συνήθως καλυμένα με λάσπη ξεπλύντε τα πρώτα πριν τα μεταφέρετε σπίτι.

Ριζώματα

Βολβοί

4. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ

Τώρα που έχετε συλλέξει μια ικανή ποσότητα ριζωμάτων του φυτού, ήρθε η ώρα για την επεξεργασία τους σε κάτι που μπορείτε να φάτε. Εδώ είναι τα βήματα:

α) Καθαρίστε καλά: φροντίζοντας όλη η λάσπη να φύγει.Εάν τα ριζώματα μοιάζουν ακόμη βρώμικα,δεν πειράζει.. είναι εντάξει, δεδομένου ότι θα τα ξεφλουδίσουμε αργότερα. Αρκεί να έχει φύγει η λάσπη.

β) Αφαιρέστε και ξεφλουδίστε τους βολβούς: Οι βολβοί είναι τα μικρά βλαστάρια και στέλεχη που είναι κοντά στη βάση του φυτού και πάνω απ τα ριζώματα.Αφαιρέστε τα, ξεφλουδίστετα με το χέρι και φάτε τα ωμά ή ελαφρώς μαγειρεμένα.

Τηγανισμένοι σε λίγο βούτυρο ή ελαιόλαδο οι βολβοί είναι πολύ γευστικοί

Εδώ είναι μια εικόνα με ριζώματα (δεξιά), βολβοί(κάτω αριστερά) και παλιότεροι βολβοί / νέοι βλαστοί(πάνω αριστερά) – όλα είναι φαγώσιμα και γευστικά

Τηγανισμένοι σε λίγο βούτυρο ή ελαιόλαδο οι βολβοί είναι πολύ γευστικοί
Εδώ είναι μια εικόνα με ριζώματα (δεξιά), βολβοί(κάτω αριστερά) και παλιότεροι βολβοί / νέοι βλαστοί(πάνω αριστερά) – όλα είναι φαγώσιμα και γευστικά

γ) Ξεφλουδίστε τα ριζώματα: χρησιμοποιήστε ένα κοφτερό μαχαίρι ή αποφλοιωτή πατάτας.Ξεφλουδίστε ακριβώς όπως θα κάνατε σε μια πατάτα έτσι ώστε να αποκαλυφτεί το αμυλούχο εσωτερικό του ριζώματος.

5. Αφαίρεση του αμύλου / Κάνοντας το αλεύρι

Το επόμενο βήμα είναι η εξαγωγή του αμύλου από τα αποφλοιωμένα ριζώματα. Υπάρχουν δύο τρόποι για να γίνει αυτό:

Μέθοδος θραύσης

Ο πρώτος και πιο συνηθισμένος τρόπος είναι να διαλύσετε το ρίζωμα σε ένα μεγάλο μπολ με νερό, με τα χέρια σας μέχρι το άμυλο έχει αφαιρεθεί.

Το νερό θα γίνει σύντομα γαλακτώδες λευκό και όταν αφεθεί να ηρεμήσει για περίπου 3 ώρες, θα μείνει μια παχιά κορεσμένη στρώση άμυλου στο κάτω μέρος και στην επιφάνεια θα επιπλέουν τα σκουπιδάκια-υπολλείματα.

Μετά αφαιρέστε το νερό και τα υπολλείματα, πάρτε το λευκό κολλώδες σαν ζυμάρι άμυλο και απλώστε το σε μια επίπεδη επιφάνεια για να στεγνώσει έξω ή στο φούρνο σας (στη χαμηλότερη θερμοκρασία) ή σε αφυδρατήρες.

Μέθοδος απόξεσης

Γίνεται απλά ξύνοντας από κάτω προς τα πάνω το ρίζωμα με ένα κοφτερό αντικείμενο ή μαχαίρι.Αυτό θα αναγκάσει το άμυλο να εξαχθεί απ το ρίζωμα και να συλλεχτεί σαν σκόνη πάνω στο μαχαίρι.Μπορύμε να το διαλύσουμε στο νερό μετά για να απαλλαγούμε εντελώς απ τα ινώδη υπολλείματα του ριζώματος.Μετά κάνουμε ότι και στην προηγούμενη μέθοδο.

Κάνοντας το αλεύρι

Όταν το άμυλο έχει στεγνώσει αρκετά, μπορείτε να το αλέσετε σε ένα γουδί με γουδοχέρι και να το κοσκινήσετε έτσι ώστε να γίνει πιο λεπτόκοκκο.Αυτό το αλεύρι μπορεί να χρησιμοποιηθεί αντι του σιτάλευρου ή σε συνδυασμό με το σιτάρι και άλλα αλεύρια.Δείτε μια από τις απημένες συνταγές παρακάτω.

αλεύρι τύφης μετά την άλεση και το κοσκίνισμα

Ψωμί από άλευρι βελανιδιών και Τύφης

Για να κάνετε αλεύρι από βελανίδια δείτε τον παρακάτω σύνδεσμο How to Make Acorn Flour

Νερό 1 / 2 φλιτζάνι
Γάλα 1 φλιτζάνι
Ανάλατο βούτυρο ή φυτικό έλαιο 2 κουταλιές της σούπας
Αλάτι 1 1 / 2 κουταλάκια του γλυκού
Ζάχαρη 2 κουταλιές της σούπας
Αλεύρι σίτου 2 φλιτζάνια
Αλεύρι από βελανίδια 1 φλιτζάνι
Αλεύρι Τύφης 1 φλιτζάνι
Μαγιά 2 1 / 4 κουταλάκι του γλυκού

Συγκεντρώνετε όλα τα υλικά,φτιάξτε την ζύμη και βάλτε να ψηθεί σε μία απ τις συσκευές παραγωγής ψωμιού! Δείτε επίσης στο youtube μια πολύ κατατοπιστική σειρά 6 επεισοδίων που παρουσιάζει τρόπους χρήσης της τύφης ως άγριο φαγώσιμο.

Πηγή

Advertisements

Single Post Navigation

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: